Skolioza najczęściej kojarzy się ze „skrzywionym kręgosłupem”. Pacjent słyszy diagnozę i często zaczyna zastanawiać się, czy jego kręgosłup można wyprostować i czy właśnie skolioza odpowiada za pojawiający się ból.
Z perspektywy osteopaty i fizjoterapeuty sytuacja jest bardziej złożona.
Skolioza wiąże się nie tylko ze zmianą ustawienia kręgosłupa. Wpływa również na sposób poruszania się, pracę mięśni, ustawienie miednicy i klatki piersiowej. Dlatego podczas badania warto spojrzeć na całe ciało, a nie tylko na samo miejsce skrzywienia.
Czym właściwie jest skolioza?
Skolioza to trójwymiarowa deformacja kręgosłupa, a nie tylko jego boczne wygięcie.
Może wpływać między innymi na:
- ustawienie kręgosłupa,
- rotację kręgów,
- symetrię tułowia,
- ustawienie barków i łopatek,
- położenie miednicy.
Jej przebieg może być bardzo różny. U jednej osoby skrzywienie jest niewielkie i nie powoduje żadnych dolegliwości, u innej może znacząco wpływać na funkcjonowanie.
Czy każda asymetria oznacza skoliozę?
Nierówne ustawienie barków, łopatek czy miednicy nie musi oznaczać strukturalnej skoliozy.
Asymetria może być związana między innymi z:
- napięciem mięśni,
- nawykami ruchowymi,
- ustawieniem miednicy,
- ograniczeniem ruchomości,
- przebytymi urazami.
Dlatego samo spojrzenie na sylwetkę nie wystarcza do postawienia rozpoznania.
Jak osteopata patrzy na osobę ze skoliozą?
Osteopata nie powinien skupiać się wyłącznie na miejscu największego skrzywienia.
Podczas badania może oceniać między innymi:
- ruchomość poszczególnych odcinków kręgosłupa,
- pracę miednicy,
- funkcję stawów biodrowych,
- ruchomość klatki piersiowej,
- sposób oddychania,
- napięcie mięśni,
- sposób chodzenia i wykonywania podstawowych ruchów.
Chodzi o odpowiedź na pytanie:
Jak dana skolioza wpływa na funkcjonowanie całego układu ruchu?
To ważne, ponieważ dwie osoby z podobnym skrzywieniem kręgosłupa mogą mieć zupełnie inne objawy i potrzeby terapeutyczne.
Czy skolioza musi powodować ból?
Sama obecność skoliozy nie oznacza, że pacjent będzie odczuwał ból pleców.
Ból może pojawić się między innymi wtedy, gdy organizm ma trudność z tolerowaniem określonych obciążeń, występują dodatkowe przeciążenia lub pojawiają się inne problemy w obrębie układu ruchu.
Czy osteopata może wyprostować skoliozę?
To jedno z częstszych pytań.
W przypadku strukturalnej skoliozy nie należy obiecywać, że terapia manualna „wyprostuje kręgosłup”.
Celem osteopatii może być natomiast poprawa funkcjonowania układu ruchu, zmniejszenie dolegliwości bólowych i poprawa komfortu poruszania się.
W zależności od potrzeb pacjenta terapia może być połączona z fizjoterapią i odpowiednio dobranymi ćwiczeniami.
Osteopatia i fizjoterapia przy skoliozie
Te dwa podejścia mogą się wzajemnie uzupełniać.
Osteopatia może skupiać się między innymi na ocenie ruchomości i funkcji tkanek oraz pracy manualnej.
Fizjoterapia pozwala natomiast pracować nad:
- siłą,
- kontrolą ruchu,
- wytrzymałością,
- stabilizacją,
- tolerancją na obciążenia.
W praktyce często najważniejsze jest połączenie odpowiednio dobranej terapii z aktywnym udziałem pacjenta.
Czy trzeba ćwiczyć przy skoliozie?
W wielu przypadkach aktywność fizyczna jest ważnym elementem postępowania.
Nie istnieje jednak jeden zestaw ćwiczeń odpowiedni dla każdej osoby ze skoliozą.
Ćwiczenia powinny uwzględniać między innymi:
- wiek,
- rodzaj i stopień skrzywienia,
- obecne objawy,
- poziom sprawności,
- cele pacjenta.
Innego postępowania może potrzebować nastolatek w okresie wzrostu, a innego osoba dorosła, która chce wrócić do treningu.
Czy skolioza może się pogłębiać?
Ryzyko progresji zależy między innymi od wieku, rodzaju skoliozy i stopnia skrzywienia.
Szczególnej uwagi wymagają osoby w okresie intensywnego wzrostu.
Dlatego w przypadku rozpoznanej skoliozy warto pozostawać pod odpowiednią opieką medyczną i fizjoterapeutyczną.
Osteopatia może być elementem postępowania wspierającego funkcjonowanie pacjenta, ale nie zastępuje kontroli lekarskiej, jeżeli jest ona wskazana.
Kiedy warto skonsultować skoliozę?
Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:
- zauważasz wyraźną asymetrię sylwetki,
- pojawia się ból pleców,
- jedna łopatka lub bark znajduje się wyżej,
- miednica wydaje się ustawiona asymetrycznie,
- skrzywienie zostało już wcześniej rozpoznane,
- pojawiają się ograniczenia ruchu lub problemy z aktywnością.
Szczególnie ważna jest ocena dzieci i młodzieży w okresie wzrostu.
Skolioza to znacznie więcej niż „krzywy kręgosłup”. Jest zmianą dotyczącą całej mechaniki ciała i może w różny sposób wpływać na funkcjonowanie pacjenta.
Z perspektywy osteopaty ważne jest nie tylko samo skrzywienie, ale również to, jak pracują kręgosłup, miednica, biodra, klatka piersiowa i układ mięśniowy.
Celem terapii nie zawsze jest zmiana samego kształtu kręgosłupa. Często ważniejsze jest zmniejszenie dolegliwości, poprawa ruchomości i zwiększenie możliwości wykonywania codziennych aktywności
.
